Syndrom Oszusta – psychologiczny problem, który może dotknąć każdego

Stres, presja, życie...
6 minut czytania
2838
0
Iwona Kamińska
Iwona Kamińska
28 lipca 2017

Wszystkie swoje sukcesy w pracy i nauce uważasz za przypadek i boisz się, że kiedyś ktoś odkryje, że w rzeczywistości jesteś niekompetentny? Nie martw się – to tylko powszechny Syndrom Oszusta.

Uczucie, którego doświadczasz nie jest nowe – na początku lat siedemdziesiątych dwudziestego wieku nazwały je i opisały dwie amerykańskie badaczki – Pauline Clance i Suzanne Imes. Przez szereg lat obserwowały i badały głębiej to zjawisko, zarażając swoim zainteresowaniem także innych naukowców. Po latach badań słowo „syndrom” zostało zastąpione przez „doświadzczenie” lub „fenomen” – okazało się, że zjawisko robi się tak powszechne, że trudno mówić o nim jak o syndromie czy zaburzeniu, to po prostu coś, co dotyka (choć z różną siłą) bardzo wielu ludzi. Być może przyczyny należy szukać w coraz większej presji związanej z wykonywaniem służbowych obowiązków.

Czym jest Impostor Syndrome?

Zaistnienie syndromu jest uzależnione od wielu zewnętrznych czynników, które wpływają na naszą psychikę. Im więcej sukcesów odnosimy, tym większe szanse na to, że zaobserwujemy u siebie objawy tego syndromu.  Dodatkowym powodem może być po prostu brak wiary w siebie – nie tylko w kwestiach zawodowych, ale także powodowany kompleksami o bardzo osobistym rodowodzie.

Stres, presja, brak czasu – to wszystko może prowadzić do poważnego zachwiania samooceny

Syndrom potrafi być lekki, ale zdarza się i tak, że objawy stają się mocno dotkliwe. Z powodu stresu spowodowanego myślami o demaskacji naszej niekompetencji i braku wiedzy można wpaść w bezsenność i mieć rozmaite objawy nerwicowe.

Według naukowców syndrom ten nie jest jednak ani chorobą psychiczną, ani poważnym zaburzeniem – choć niewątpliwie może do nich prowadzić, niebezpieczeństwo jest zawsze. Nie odnotowano jednak poważnych przypadków – choć być może nie wiadomo, że zarejestrowani pacjenci psychiatryczni właśnie w ten sposób nabawili się choroby. Do syndromu bowiem bardzo trudno się przyznać – nic zresztą dziwnego.

Osoby cierpiące z powodu objawów syndromu zazwyczaj namawiane są do szczerej rozmowy z bliskimi, a także z pracodawcą, szefem czy kimkolwiek ze służbowego otoczenia. Ciężko jednak iść do kolegi z biura i powiedzieć mu o nieustającym poczuciu, że oszukujesz wszystkich wokół mówiąc o swoich kompetencjach lub wyznać, że inni niezbyt trafnie cię oceniają.

Kto najczęściej cierpi z powodu Syndromu Oszusta?

Jedną z pierwszych badanych przez naukowców grup były kobiety na wysokich stanowiskach. Okazało się, że bardzo często cierpią z powodu objawów syndromu. Następne badania wyłoniły kolejne grupy zawodowe i etniczne – impostor syndrome występuje bardzo często wśród pracowników służby zdrowia, co tłumaczy się często olbrzymią odpowiedzialnością związaną z ich służbowymi zadaniami.

Syndrom dotyka bardzo często przedstawicieli mniejszości etnicznych – zwłaszcza studentów i młodych naukowców, a także osób, które bardzo szybko osiągnęły wysoki status społeczny (tu również pojawili się lekarze, a także prawnicy i inżynierowie). Można zatem wysnuć wniosek, że poza osobami na odpowiedzialnych stanowiskach, z powodu objawów syndromu cierpią przedstawiciele dyskryminowanych grup społecznych. Być może warto poczekać na kolejne badania, które obejmą inne grupy zazwyczaj określane jako dyskryminowane.

Syndrom Oszusta sprawia, że czujemy się nie tylko niekompetentni, ale mamy też wrażenie, że robimy coś złego

Interesujące efekty Syndromu Oszusta

Podczas badań okazało się, że osoby zdradzające objawy syndromu wykazują kilka wspólnych cech i zachowań, generowanych przez stres związany ze swoją „niekompetencją”. Należą do nich przede wszystkim perfekcjonizm (wszystko trzeba sprawdzić trzy razy, by nie popełnić błędu, który skłoni kogoś do podejrzeń) i pracoholizm (brak wiedzy i kompetencji można przecież nadrobić ciężką pracą, może nikt się nie zorientuje). Jeśli zatem pracujemy ponad siły lub poświęcamy sporo czasu na dopieszczanie szczegółów – gdy zaangażowanie wynika z niezbyt dobrych pobudek, warto się nad sobą chwilę zastanowić.

Jak sprawdzić, czy Syndrom Oszusta to twój problem?

Dr Pauline Clance przygotowała test do samodzielnego przeprowadzenia – dostępna jest tylko angielska wersja, ale nie jest to szczególnie skomplikowany językowo test, można poradzić sobie spokojnie za pomocą tłumacza online.

Na końcu formularza można znaleźć sposób obliczania wyniku i objaśnienie uzyskanej liczby punktów. Warto jednak pamiętać, że sama dr Clance przyznała, że nie traktuje Syndromu Oszusta jak zaburzenia psychicznego – nazywa go raczej psychologicznym doświadczeniem. Nie ma zatem szczególnych powodów do obaw.

Iwona Kamińska
Iwona Kamińska
Od kliku lat zajmuje się programowaniem i uczeniem tego innych. Ponad połowę roku spędza w podróży - oczywiście pracuje wtedy ze zdwojoną siłą. W wolnych chwilach pisze o tym, co wpadło jej w oko podczas surfowania w sieci. Nadużywa coca-coli i sarkazmu.
AUTOR

Szczepionka wyborcza

Anna Godzwon
Anna Godzwon
4 października 2018

Komentarze